Web
Analytics
3 -5 Yaş Çocuğu Bilişsel Gelişme » Bahar Erdem Beylikdüzü Anaokulu

3 -5 Yaş Çocuğu Bilişsel Gelişme

3 -5 Yaş Çocuğu Bilişsel Gelişme ; Okul öncesi dönem özellikle çocukların düşünme becerileri yani bilişlerinin geliştiği bir büyüme dönemidir.

Yazan Michelle Anthony, Doktor

Okul öncesi dönem, özellikle çocukların düşünme becerilerinin yani bilişlerinin geliştiği bir büyüme dönemidir. Bu zaman zarfında, çocuklar, sembolik düşünceyi kullanmayı öğrenirler. Sembolik düşüncenin özelliği ise gelişmiş yap-inan oyunuyla birlikte dil ve sembol kullanımıdır. Bu yaştaki çocuklar düşünce merkezlemesi göstermektedir, yani odakları bir nesneyle veya olayın tek bir yönüyle sınırlıdır. Bellek yetenekleri devreye girer ve kategorize etme, akıl yürütme ve problem çözmede kendi yöntemlerini kullanırlar.

3 -5 Yaş Çocuğu Bilişsel Gelişme – Bellek

Bellek, bilgi veya deneyimlerin zaman içinde edinilmesi, saklanması ve geri çağrılabilmesi yeteneğidir. Hatırlamadan ziyade tanıma konusunda daha başarılı olsalar da, 3 yaşlarına kadar çocuklar bunu sağlıklı bir şekilde yapamaz ve birkaç yıl boyunca, hatırlamaya yardımcı olacak spontane hatırlatıcı strateji kullanımı becerilerini göstermezler. Okul öncesi çocuklar, dili, bilgiyi ileri zamanlarda tekrar hatırlayıp kıyaslama ve kodlama amacıyla kullanırlar. Aynı anda hem ses hem de bellek üzerinde çalışmak ister misiniz? Bu eğlenceli Clifford oyununa göz atın: http://www.scholastic.com/parents/transitional.html?url=http%3A%2F%2Fteacher.scholastic.com%2Fclifford1%2Fflash%2Fconcentration%2Findex.htm

Anılar, çocuk gözlemci yerine katılımcı olduğunda veya bir olay onda önemli bir etki bıraktığında daha kolay hatırlanır. Çocukların insanların ve olayların zihinsel görüntülerini oluşturabilme becerisi de hatırlamayı kolaylaştırır. Bu eğlenceli bulmacalar ile çocuğunuzun görüntü oluşturup hafızasına yerleştirmeyi öğrenmesine yardımcı olun. http://www.sheppardsoftware.com/content/animals/kidscorner/puzzles/puzzlepage.htm

Çocuklar, olayları tanımlamak ve sırasını hatırlamak için günlük rutinlerden yardım alır. Ancak anaokulu çocuklarının zaman algısı çok geneldir. Örneğin, “dün” sözcüğünü 1 ay önce yaşadıkları bir olay için kullanabilirler. Çocuğunuzun sıralama becerilerini geliştirmek ister misiniz? Bu interaktif oyunu deneyin. (http://www.iboard.co.uk/activity/Alien-Flower-Show-724) Nispeten zayıf bellek yeteneklerinin bir sonucu olarak, tekrar tekrar aynı hikayeyi anlatabilir ve her seferinde ilk kez anlatıyormuş gibi heyecanlanabilirler.

3 -5 Yaş Çocuğu Bilişsel Gelişme Vygotsky

Rus araştırmacı Lev Vygotsky, bilişin sosyal etkileşimler ve problem çözme yoluyla geliştiğine inanıyordu. Vygotsky’nin çalışması, etkileşimlerin çocuğun seviyesinin fazla üstünde olmadığı takdirde, daha bilgili bir kişinin desteğiyle çocuğun becerilerinde gözle görülür bir artış gözlemlemiştir. Daha bilgili bir büyüğün veya akranın desteği ve rehberliğinde, Yakınsak Gelişim Alanı’nın biraz zor da olsa en iyi hale getirilebileceğine inanmıştı.

Vygotsky ayrıca, çocuklar zorlu görevleri yerinde getirip özgürlüklerini kazandıkça kendi kendilerine konuştuklarını gözlemledi. Özel konuşma olarak adlandırılan bu kişisel konuşma, 3-7 yaş arası çocuklarda son derece yaygındır. Bu yaşlardan sonra, zorlu ya da kafa karıştırıcı görevlerde yeniden ortaya çıkması muhtemel olsa da, iç sese ya da iç düşünceye dönüşür. Vygotsky’ye göre, çocukların dili bu şekilde kullanmaları, dikkat, ezberleme, planlama, dürtü kontrolü gibi yönetici işlev becerilerinin temelidir.

3 -5 Yaş Çocuğu Bilişsel Gelişme Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Düşünme

2 ve 7 yaş arasındaki okul öncesi çocuklar, Piaget’in işlem öncesi (mantık öncesi) dönemi dediği dönemdedirler. Şimdiki araştırmacılar çocukların Piaget’in dediği kadar mantıksız olup olmadığı konusunu tartışsalar da, çocuklarla vakit geçiren kişiler onların yetişkinlerden daha farklı düşündüklerini bilirler. Özellikle, eylemleri tersine çevirmeyi beceremezler. Örneğin, 3+3=6 işlemini anlayıp, 6-3=3’ü anlayamazlar veya kemiklerini kırdıklarında geri kaynayacağını düşünemezler. Buna ek olarak form olarak değişen maddelerin miktar olarak değişmediğini anlayamazlar (korunum). Ünlü para deneyinde Piaget, 6 yaşına kadar olan çocukların her bir bozuk para dizili sırayı kendileri saymış olsalar bile geniş aralıklarla dizilen bozuk para sırasının aynı sayıda bozuk para içeren daha sıkışık dizilmiş sıradaki bozuk paralardan daha fazla olduğunu söylediklerini gözlemlemişti. Piaget, bu çelişkiyi bu yaşlardaki çocukların mantığının akıl yürütme yerine algıyla çalışmasıyla açıklıyor.

Algısal temelli merkezleme fikri, okul öncesi çocuklarının geniş dünya görüşün de ötesine uzanır. Genel olarak, bu yaştaki çocuklar ben merkezcidirler, kendiliğinden bakış açılarını değiştirmezler. Örneğin, çocuklar çimlerin onlar yere düştüklerinde canları yanmasın diye uzadığını, ve onlar seviyor diye herkesin çikolatayı sevdiğini düşünürler. Ayrıca, herkesin aynı görüşü paylaştığına, ve kurabiye düşünürlerse almaları gerektiğini çünkü herkesin bunu düşündüğüne inanırlar. Benmerkezci düşüncenin bir özelliği olarak anaokulu öğrencilerinde, doğanın ve nesnelerin insan benzeri karakterlere sahip olduğu ve canlı oldukları inancı olan animizm yaygındır. Yere düştüklerinde yerin onları düşürdüğünü söylemeleri bu yüzdendir. Merkezsizleşme yeteneği, işlem öncesi dönemin sonuna gelindiğinin bir göstergesidir.

Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Düşünme

Çocukların mantıksız düşünmeleri çeşitli alanlara yayılmıştır. Örneğin, sınıflandırma yeteneklerine, çünkü bir objenin farklı şekillerde sınıflandırabileceğini hala tam olarak anlayamazlar. Sınıfta öğrencilerden çok kızların olduğunu ve meyve değil armut yemek istediklerini söyleyebilirler. Aynı şekilde, kendi kategorilerini çok genelleştirirler. Mesela bir çocuk dört bacaklı bütün hayvanlara köpek, saçları beyazlamış bütün yaşlılara dede diyebilir.

Buna ek olarak, ana sınıf öğrencileri genellikle transdüktif akıl yürütmeyle düşünürler. Yani iki nesne arasındaki benzerliğin veya art arda gelişen olayların neden sonuç ilişkisi içinde olduğunu sanırlar. Eğer bir çocuk öğretmenini hem sabah hem de okul çıkışı okulda görürse, öğretmenin okulda yaşadığını düşünebilir. Benzer şekilde, eğer arkadaşları İtalyansa ve makarna yiyorsa, makarna yiyenlerin İtalyan’a dönüştüğünü sanabilir. Bu örneklerde, okul öncesi dönem çocuklarının düşüncelerinin algılarıyla nasıl biçimlendiğini görüyoruz. Ayrıca, anaokulu öğrencileri, sihirli bir düşünce sergilerler ve bir dilek tuttuklarında bunu gerçekleştirme güçleri olduğuna inanırlar. Bunlara anne-babalarının boşanmaları ve kardeşlerinin zarar görmesini yanlışlıkla dilemeleri de dahildir. Çocuğunuzun sebep ve sonuç duygusunu eğlenceli bir biçimde geliştirebilmek için Flabby Physics’i deneyin. http://flabbyphysics.com/

3 -5 Yaş Çocuğu Bilişsel Gelişme Sembol Kullanımı

3-5 yaş arasındaki zaman, küçük çocuklarda sembol gelişiminin en yoğun olduğu dönemdir. Sembol kullanımı bir şeyi temsil etmesi için başka bir şeyin kullanılmasını da beraberinde getirir. Köpek kelimesinin harflerinin köpeği temsil etmesi veya bir çizim veya haritanın lokasyon temsil etmesini örnek olarak gösterebiliriz. Anaokulu öğrencileri somut nesneleri resimler, kelimeler ve çizimler yoluyla ifade etmeyi zihinsel olarak öğrenirler. Çocuğunuzun çizim becerilerini kullanımı kolay bu online çizim oyunuyla (http://www2.crayola.com/coloring_application/index.cfm) veya bu eğlenceli uygulamalarla geliştirebilirsiniz: GlowFree ve DoodleBuddy. Çocuklar bu sembolleri henüz tam kavrayıp soyut düşüncelerini ifade edemeseler de, basit motor oyunlar yerine sembolleri kullanma becerileri, okul öncesi dönemin özelliklerinden bir tanesidir.

Aslına bakarsanız, yaratıcı oyun bilişsel büyüme ve başarı ile ilgilidir. Örneğin, daha karmaşık yap-inan oyunları oynayan anaokulu öğrencileri, ileri düzeyde zihinsel gelişme gösterirler ve öğretmenleri tarafından sosyal yönden daha gelişmiş kabul edilirler. Hayali arkadaşlar yaratan, daha önceleri uyumsuzluk riskiyle mimlenen çocuklar, bunları yapmayan diğer çocuklardan daha ileri düzeyde zihinsel temsil ve akranlarıyla daha fazla sosyallik içinde olurlar.

Okul öncesi dönem çocuklarının dünyaya karşı eşsiz bakış açıları inkar edilemezken, bu çok küçük çocukların aslında mantıklı düşündüklerini söyleyenler de var. Bu “gizli yeteneğin” anahtarı, çocuğun belirli alanda sahip olduğu bilgi veya deneyimde saklıdır. En önemlisi, anaokulu öğrencileri düşünme ve akıl yürütme becerilerini katılım, keşif veya buluş yoluyla kazanırlar.

Yorum Yapın