Web
Analytics
Çocuklarda Dikkat » Bahar Erdem Beylikdüzü Anaokulu

Çocuklarda Dikkat

Paylaşmak Güzeldir

Çocuklarda Dikkat
Çocuğunuzun neden odaklanma sorunu yaşadığını ve en iyi çözümün neden onun benzersiz güçlü ve zayıf yanlarını tanımak olduğunu öğrenin.

Janet, 3 yaşındaki kızı Laura’nın oyun oynamasını izlerken endişeleniyor. “Oyundan oyuna atlıyor.  Bir şeye odaklandığını nadiren görüyorum ” diyor. Janet, Laura’nın dikkatini sıklıkla seslerin dağıttığını söylüyor. “Arada bir, kitaba ya da faaliyete dalıyor, ancak duyduğu en ufak ses onun dikkatini dağıtmaya yetiyor” diyor.

Dikkati kolaylıkla dağılan her çocuğun anne babası gibi, Janet de kızının Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) sahibi olmasından endişe duyuyor. Ancak, bunun gibi genel terimler, pek çok durumda yararlı olmalarına rağmen, bazı çocukların dikkatini verememe nedenlerini kapsamazlar. Aynı zamanda gelişimsel güçlük çeken bazı çocukların aynı anda birkaç problemi olabileceğini unutmamak gerekir. Bunlar aşağıdakiler gibidir:

Çocuklarda Dikkati Bozan Etmenler

Duyusal girdiye aşırı tepki gösterme. Bir çocuk görsel olarak aşırı duyarlı olabilir. Pencereden giren parlak güneş ışıkları veya bir resimdeki canlı renk patlamaları dikkatini kolayca dağıtabilir. Başka bir çocuk ise kokulara aşırı duyarlı olabilir. Okulda, öğretmeninin parfümü veya sınıf hamsterının kafesinden gelen koku odaklanmasına engel olabilir. İşitsel hassasiyet de aynı şekilde can sıkıcıdır. Bazı çocuklar belirli pes seslere karşı o kadar hassastırlar ki, sınıfları kazan dairesinin yakınlarındaysa kimsenin fark etmediği gürleme sesleri onun dikkatini çeker.

Duygusal tepkisizlik. Ayrıca, az tepki gösteren çocuklar da vardır. Bir ses duyunca odaklanamayabilirler. Tipik olarak, sesler veya dokunmayla uyarılmazlar.

İşitsel işleme bozukluğu. Bu çocuklar duyduklarını anlamada zorlanırlar. Eğer ondan ‘sütünü bitir, ayakkabılarını ve sırt çantanı al, babana okula gittiğimizi söyle’ gibi üç ya da dört iş isterseniz, sadece ilk ikisini anlayabilir. Sonuçta olarak, konsantre olmakta ve dikkat etmekte zorluk yaşıyor diyebiliriz.

Görsel-uzamsal zeka sorunları. Bu sorunla baş eden bir çocuğun gözlüğe ihtiyacı yoktur, sadece gördüklerini organize etmede güçlük çekiyordur. Mesela, odasına bir şey sakladığınızda her köşesine bakıp eşyaların altını aramak yerine, çocuk sadece odanın bir bölümüne odaklanır. Bu soruna sahip çocuklar, bazı zamanlarda çok fazla bazen ise yetersiz odaklanırlar. Gördüklerini duyduklarıyla bağdaştırmada güçlük çekerler, bu da dikkatle birlikte okumayı öğrenmede güçlüğe yol açar. Bu çocuklar kaybolmuş gibi görünürler ve dikkatleri çok çabuk dağılır.

Motor planlama veya sıralama bozukluğu Bazı dikkatsiz çocuklar planlama ve karmaşık eylemler gerçekleştirme konusunda zorluk yaşarlar. Giyinme örneğini ele alalım. Bu süreçte 10 adım atılabilir. Sıralamayla ilgili sorun yaşayan bir çocuk, dikkatini dağılmadan önce yalnızca üç ya da dört adımını yapabilir. Aslında, sıralamayı unutsa bile “dikkati dağılmış” değildir. Pantolonunu ve bluzunu giyip, ayakkabılarını giymeye giderken “kaybolur”.

Çocuklarda Dikkat: Dikkatsizliği Nedenlerini Anlamak

Zihin dikkati arttıran birçok farklı fonksiyona sahiptir. Dikkati dağıtan tüm etkenleri aynıymış gibi kabul edersek, çocukların kendi zorlanmalarının üstesinden gelmelerine yardım edemeyiz. Dolayısıyla, genel bir sorun olarak kabul etmekten ziyade, dikkatsizliğe sebep olan etkenleri incelersek, farklı çocuklarda bu problemin kökenlerini de daha iyi tanımlayabiliriz.

Dikkatsizliği olan bazı çocuklar dalgın ve hayallere dalmışken, bazıları olağandışı aktiflik gösterir ve başkalarına karşı agresif olabilirler. İlginçtir ki, fazlaca aktif olan çocukların çoğu, dokunma, ses ve hatta acı gibi uyaranlara tepkisizdirler. Duyu arzularlar ve daha fazla duygusal girdi hissedebilmek amacıyla çokça hareket ederler. Buna karşılık, kendi hareketlerine aşırı tepki veren çocuklar oldukça ihtiyatlı davranırlar.

Endişe ve korkuların çocukların çok aktif ve dikkatsiz olmasına neden olabileceğini belirtmeliyiz. Bazı çocuklar ilaçlara, gıdalara veya çevrelerindeki kimyasallara karşı hassasiyet gösteriyor olabilirler. Çoğu çocuk, gürültü ve kargaşaya maruz kaldığında veya korkunç ve rahatsız edici bir durumda olduklarında aşırı yüklenmiş hissedebilir.

Çocuklarda Dikkat: Yardım Etme

Dikkatsizliği (ve diğer gelişimsel sorunları) ele almanın en iyi yolu, çocuğun hangi görevlerde zorlandığını sormaktır. Motor planlama ve sıralama mı?  Söylenenleri anlamak mı? Dokunmaya veya sese yanıt vermek mi? Ancak o zaman ona zahmetli gelen eylemleri yerine getirebilmesi için yardım edebiliriz.

Uzmanlar çoğu zaman devreye girmeliler fakat, öğretmenler ve veliler en ön planda olmalılar, nihayetinde çocuğu en iyi tanıyanlar onlar. Çocuklarda dikkat konusunda nitelikli profesyonellere danışmak, herkesin güçlü ve hassas yönlerini daha iyi anlamasına yardımcı olur. Bir pedagog veya klinik psikolog, çocuğun işleme sürecinde çektiği zorluklara, aile dinamiklerine, anksiyetesine vb. bakıp sonrasında öneride bulunabilir.

Ebeveynler, öğretmenler ve profesyonellerden oluşan takım, hep birlikte çocuğun güçlü yanlarını belirlemelidirler. Bu yaklaşım, basitçe “dikkat eksikliği hiperaktivide bozukluğu” tanısı koymaktan çok daha nüanslı bir yaklaşımdır. Eğer zorlandığı şeyler üzerinde çalışırken güçlü yanlarını açığa çıkarırsanız, ne tür bir ilerleme kaydedileceğini değerlendirebilirsiniz.

Diyelim ki bir çocuğun tipik bir planlama ve sıralama problemi var. Okula hazırlanıyorken bir sonraki aşamada ne yapması gerektiğini genellikle unutuyor. Görselleştirme egzersizleriyle öngörüleme yeteneğini vurgulamak son derece faydalı olur. Her gün birlikte oturup, yarın olacak tüm güzel ve zorlu şeyleri ve nelerden hoşlanıp hoşlanmayacağını konuşabilirsiniz. Birlikte, neler olacağına dair bir resim oluşturursunuz. Bu, çocuğunuzun tahmin etmesine yardımcı olur, böylece daha iyi plan yapıp sıralamaya koyabilir.

Ayrıca, etkileşimlerinizi çocuğunuzun ihtiyaçlarına göre ayarlayabilirsiniz. Mesela, eğer işitsel işleme problemleri yaşıyorsa, çocuğunuzla hızlı konuşmak onun duymazdan gelmesine yol açabilir. Yavaş ve sakin bir şekilde iletişim kurarsanız konuşmaya daha iyi odaklanıp katılabilir. İşitsel işleme bozukluğu olan çocukların bir çoğu, görsel olarak güçlü oldukları için, onunla hem sözlü hem de görsel olarak iletişim kurmaya çalışın. Bir bardak alın ve işaret edin. Sonra süt kutusuna işaret edin ve “Süt?” diye sorun.

Güçlü bir işitsel işleme becerisi olan, ancak görsel alanda zayıf çocuklara, eylem ve resimlerle birlikte kelimeleri kullanarak yaklaşmak çok daha faydalıdır. Toparlamak gerekirse, vaktinizin çoğunda çocuğunuzun zayıf yönlerini düzeltmekle uğraşmaktansa, yarısında çocuğunuzun doğuştan gelen güçlü taraflarını kullanmada ustalık hissi geliştirmesine yardımcı olmayı deneyin.

Yorum Yapın